Vergi kaçaklarıyla ilgili olarak mükellef ne düşünüyor? | Mali Müşavir Ferdi Asım Hellaç

Vergi kaçaklarıyla ilgili olarak mükellef ne düşünüyor?

Ferdi Asım Hellaç 02 Aralık 2016 Diğer Makaleleri 588 -A+

Devletin en önemli gelir kaynaklarından biri vergidir. Vergi hâsılatının artırılması Devletin gelirlerini de artıracağı aşikârdır. Ancak gereken düzeyde vergi hâsılatının sağlanması vergi oranlarıyla ilişkilidir. Vergi oranlarının belirli bir düzeyi aşması halinde vergi kaçaklarının artacağı bilinen bir şeydir. Yani diğer ifadeyle, vergi oranlarının artırılması veya yüksek tutulması vergi hâsılatının artmasını sağlamamakta aksine vergi hâsılatının kaçaklar ve kayıplar yüzünden düşmesine neden olmaktadır.

Vergi kaçakları ve kayıplarının en önemli nedeni vergi oranlarının yüksek olduğu ve bu yüksek oranlarının mükellefleri vergi kaçırmaya teşvik ettiğidir. Vergi oranlarının düşük olması durumunda vergi kaçırma ve vergiden kaçınma istediğinin azalacağı ve bu nedenle verginin tabana yayılmasına vergi tabanın genişlemesine neden olmaktadır.  Vergi oranlarının yüksek olması belgesiz alış verişi teşvik ettiği,  vergi oranlarının yüksek olmasından kaynaklanan ağır vergi yükünün ekonominin önünü tıkadığı bilinmektedir.

Yapılan anket çalışmalarının sonuçları yorumlandığında, yukarıdaki tespitlerimi ve ifadelerimi desteklemektedir. Yapılan anketlerde; yüksek vergi oranlarının Türkiye`de vergi kaçırmada önemli bir rol oynamakta olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ankete katılan mükelleflerden %87 si vergi kaçakçılığının yüksek vergi oranlarından kaynaklandığını ifade etmiştir.


Vergi kaçakları açısından vergi oranlarının etkilerini sorgulayabilmek amacıyla anketlerde aşağıdaki sorulara yer verilmiştir.

- Vergi oranları yüksek midir?


- Mükellefler sizce ne kadar vergi kaçırıyor?

- Oranların azaltılması vergi kaçakçılığını azaltır mı?

- Vergi sistemi sizce adil midir?

- Sizce vergi kaçakçılığının en önemli nedeni nedir?

Ankete katılanlardan sadece %5,5`i vergi oranlarının yüksek olmadığını düşünmektedir. Buna karşın kalan %95`lik kısım az ya da çok vergi oranlarının yüksek olduğunu ifade etmektedir. Ayrıca çok yüksek olduğunu düşünenlerin oranı %43,7 iken, oldukça yüksek diyenlerin oranı %31,8`dir. Mükelleflerin ne kadarı vergi kaçırıyor sorusuna alınan yanıtlar oldukça ilginç görünmektedir. Çünkü ankete katılanlar kendileri de mükellef olmalarına rağmen hemen hemen herkesin vergi kaçırdığı yönünde görüş belirtmişlerdir. Ankete katılan 494 mükelleften sadece 4 tanesi kimse vergi kaçırmıyor demektedir.

Oranlarla ilgili düzenleme yapılmasının etkilerini araştırmak üzere sorduğumuz “vergi oranlarının azaltılması vergi kaçakçılığını azaltır mı?” sorusuna mükellefler genellikle olumlu cevap vermişlerdir. Katılımcıların %14,2`si ise oranlarda indirime gidilmesinin kaçakçılığı azaltmayacağı görüşündedir. Mükelleflerde vergi sisteminin adaletsiz olduğu görüşünün yaygın olduğu görülmektedir. Zira ankete katılan mükelleflerden 375 tanesi (%75,9) vergi sisteminin adil olmadığını belirtmektedir. Mükelleflere kaçakçılığın en önemli nedeninin ne olabileceği sorulmuş ve vergi oranlarının yüksekliği mi, denetimin yetersizliği mi, vergi cezalarının yetersizliği mi yoksa kamusal hizmet olarak geri dönmemesi mi biçiminde cevaplar sunulmuştur. Sonuçta vergi kaçakçılığının en önemli nedeninin, alınan vergilerin kamusal hizmet olarak dönmüyor olmasına işaret edildiği görülmüştür. Bu cevabı verenlerin oranı %48,6dır. Öte yandan mükelleflerin %26,9 u ise cezaların yetersiz olduğuna dikkat çekmektedir.

Yorumlar